Top 5+ mẫu phân tích Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều Tối

Phân tích chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối của Hồ Chí Minh bao gồm dàn ý và 5 bài văn mẫu hay nhất. từ đó giúp những bạn lớp 11 có thêm nhiều gợi ý tham khảo, nắm vững tri thức cơ bản, trau dồi tiếng nói, rèn kỹ năng viết văn ngày một hay hơn.

Thành công của bài thơ Chiều tối chính là yếu tố cổ điển phối hợp với hiện đại, giữa chất thép và chất tình của người tù cách mệnh. Bài thơ là tình tình cảm nhân ái, mông mênh của người tù đội viên cộng sản Hồ Chí Minh. Dù ở trong hoàn cảnh tù đày nơi xứ người nhưng bác bỏ vẫn vượt lên tất cả mọi khổ đau, đọa đày về thể xác để đưa tới cho độc giả những vần thơ tuyệt bút. Vậy dưới đây là 5 bài văn phân tích chất thép và chất tình hay nhất, mời những bạn cùng theo dõi tại đây.

Bạn Đang Xem: Top 5+ mẫu phân tích Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều Tối

Dàn ý chất thép và chất tình trong Chiều tối

1. Mở bài :

– Giới thiệu tác giả tác phẩm.

– Nêu vấn đề cần nghị luận

2. Thân bài:

– Giới thiệu về tác giả; tác phẩm.

– giảng giải:

+ Chất thép trong bài thơ Chiều tối: là ý chí kiên cường, quật cường, sự tự tin và niềm tự hào, luôn lạc quan tin tưởng vào mục tiêu của người đội viên cách mệnh.

+ Chất tình trong Chiều tối: là những xúc cảm, tình cảm, rung động của thi nhân trước cái đẹp của tạo vật, của tình người.

+ Phân tích chất thép và chất tình trong Chiều tối (Mộ)

+ Hai câu đầu là bức tranh thiên nhiên trong bài thơ: chất tình.

+ Hai câu sau: Sự lạc quan, niềm tin, bản lĩnh vào mục tiêu của người đội viên cách mệnh : chất thép.

– Từ chất thép, chất tình trong thơ bác bỏ:

+ Ta thấy được gì về con người bác bỏ và phong cách thơ Hồ Chí Minh: sự hài hoà giữa chất thép và chất tình.

3. Kết bài:

– Khẳng định vấn đề nghị luận chất thép và chất tình trong bài thơ chiều tối.

Xem thêm: Phân tích thương vợ lớp 11 của Tú Xương

Cảm nhận chất thép và chất tình trong Chiều tối – Mẫu 1

Hồ Chí Minh không chỉ là lãnh tụ vĩ đại của dân tộc mà còn là một thi sĩ lỗi lạc, một thi nhân tài hoa kiệt xuất. Sự nghiệp văn học của Hồ Chí Minh gắn liền với sự nghiệp cách mệnh cứu nước, cứu dân. Với người, văn thơ là tâm hồn, là tính cách con người, văn thơ của bác bỏ luôn tiện hiện những ý tưởng cao đẹp, tâm hồn cao quý và thế cục vĩ đại. Trong đó, phải kể tới tác phẩm Chiều tối trong tuyển tập Nhật Kí Trong Tù đã thể hiện được ý thức thép và chất tình qua bài thơ. Bài thơ được sáng tác trong hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt, đó là khi bác bỏ vận chuyển từ nhà tù này tới nhà tù khác khắp tỉnh Quảng tây, Trung Quốc.

Bài thơ chiều tối vượt trội cho phong cách thơ Hồ Chí Minh. Qua bài thơ chúng ta có thể thấy được tư tưởng sáng tác cũng như chất thơ độc đáo. Đó là chất thép và chất tình. Nó hòa quyền hài hòa với nhau trong bài thơ Chiều Tối, bài thơ đã cho thấy một người đội viên cách mệnh với ý thức thép nhưng vẫn rất lãng mạn, rất tình.

“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

“Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết lò than đã ửng hồng”

Bài thơ chỉ vẻn vẹn 4 câu thơ nhưng đã lột tả lên được quang cảnh thiên nhiên tươi đẹp, sự hòa quyện của con người và thiên nhiên tạo nên bức tranh sinh động vô cùng. Theo đó, Ở 2 câu thơ đầu là bức tranh thiên nhiên chiều tối với quang cảnh cánh chim và bầu trời chiều tối, áng mây buồn lãng vãng. Tác giả nhường nhịn như đáng phóng tầm mắt để quan sát sự biến đổi của thiên nhiên. Mặt trời dần lui về sau núi, những áng mây hồng như ngọn lửa tàn, cánh chim mỏi mệt tìm về chốn ngủ. Không gian có vẻ buồn tĩnh lặng đậm chất thi sĩ, chất tình.

Trong con mắt người thi sĩ, thiên nhiên vận động chậm về chiều tối, ánh nhìn buồn man mác, cảnh vật cũng buồn theo. Với ý nghĩa tả thực, không gian là buổi chiều tàn với không gian cao vời vợi, màu sắc nhẹ nhõm, trầm tĩnh, sự mỏi mệt của cánh chim sau một ngày vất vả bay lượn, giờ phải tìm về rừng – nơi trú ngụ. Nhưng trong mắt thi sĩ, nó không chỉ đơn thuần là thiên nhiên mà đó cón chính là tâm tâm trạng của bác bỏ. Cánh chim ấy chính là bác bỏ, bác bỏ cũng đang nhớ người thân, nhớ bóng hình tổ quốc,… có một tẹo gì đó lạc lõng, chơi vơi trong từng câu thơ.

Phân tích chất thép và chất tình trong bài thơ chiều tối – Chỉ hai câu thơ đơn thuần ấy đã chứa đựng nỗi lòng của người đội viên cách mệnh, đó là nỗi nhớ nhà, nỗi nhớ quê hương, được thèm khát bay nhảy tự do, sải cánh như chim trời, được nhẹ nhõm như áng mây kia. Còn hiện thực đó là cảnh trời đất u buồn, giềng xích, lạc lõng và đơn chiếc của người đội viên nơi đất trời xa lạ, mênh mông và hiu quạnh.

“Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết lò than đã ửng hồng”

Hai câu thơ cuối cũng thể hiện rõ chất tình. Sự chuyển mình của thời gian nhanh chóng diễn ra, từ buổi chiều tà với đám mây như lò than sắp tắt con tới bóng tối bao trùm và làm vượt trội lên ngọn lửa hồng. Tá giả khéo léo sử dụng thủ phạm đối lập, lấy trăng tả cây, lấy bóng tối để tả ánh sáng. Hình ảnh cô em trẻ trung khỏe khoắn đang lao động hăng say dưới ánh lửa hồng vô cùng lãng mạn. Bức tranh trở nên sinh động hơn với hình ảnh con người hòa vào thiên nhiên. Đã có sự chuyển mình ở hai câu thơ cuối. hai câu trên là tả tĩnh với cánh chim mỏi mệt, hai câu cuối là tả động với cuộc sống con người hòa vào thiên nhiên.

Đây chính là sự lãng mạn của hai câu thơ, con người và thiên nhiên hòa làm một, bổ trợ cho nhau. Thiên nhiên sẽ thiếu sức sống nếu như không có hoạt động con người. Thiên nhiên làm vượt trội lên con người. Sự siêng năng của cô gái chính là vẻ đẹp lao động của chính con người Việt Nam. Ánh lửa hồng hay chính là khát vọng trở về quê hương, về bếp lửa của Tác Giả.

Có thể thấy, bức tranh chiều tối u buồn đã hiện lên với điểm sáng từ hình ảnh cô thôn nữ và ánh lửa hồng khiến bức tranh đầy chất lãng mạn, chất tình.

kế bên chất tình của bài thơ phải kể tới chất thép. Đây chính là ý thức thép, ung dung, tự tại giữa sự khắc nghiệt của cuộc sống. Đọc bài thơ, người đọc không chỉ cảm nhận đây là bức tranh thiên nhiên đẹp, là tâm trạng nhớ nhà khắc khoải, khát vọng tự do mà còn là thái độ ung dung, tự tại giữa thế cục phong ba bão tố. Chất thép hiện rõ lên trong từng ý thơ.

Để phân tích chất thép chúng ta còn phải hiểu hoàn cảnh của bài thơ ra đời. Hoàn cảnh khắc nghiệt khi bác bỏ bị đày từ nhà tù này tới nhà tù khác, chân bị gông xiềng, tay xiềng xích, thân thế mỏi mệt rời rã, gầy guộc. Vậy mà trong lúc hoàn cảnh nước sôi lửa bỏng thế này bác bỏ vẫn có thể cảm nhận sự chuyển mình của thiên nhiên, vẫn có thể gửi gắm tâm tư mình vào thơ ca cho thấy một ý thức thép, kiên cường, mạnh mẽ mà không phải người thông thường nào trong hoàn cảnh ấy cũng làm được.

Đặc biệt trong hai câu thơ cuối, ý thức thép thể hiện sự vận động mạnh mẽ của hành động xay ngô tối và ánh lửa hồng. Ngoài tính chất lãng mạn nó còn thể hiện cho sự mạnh mẽ trong tâm hồn thi sĩ. Ánh lửa hồng xua tan đi mỏi mệt, chỉ còn lại sự hoạt bát, ý thức sáng sủa, hoan hỉ hướng về ánh sáng.

Hình ảnh cô gái, màu hồng của ánh lửa chính là niềm tin, là việc sắt đá trong tư tưởng của người đội viên. Đây chính là ý thức thé trong bài thơ. Cô gái hăng say xay ngô tối chính là sự hăng say hoạt động cách mệnh, ánh lửa hồng chính là niềm tin lý tưởng, ánh sáng cách mệnh. Nó luôn rực cháy và càng trong đêm tối càng sáng rực lên.

Có thể nói, chất tình và chất thép hòa quyện vào nhau tạo nên phong cách thơ Hồ Chí Minh. Khi đọc thơ, người đọc vừa cảm nhận được sự lãng mạn, vừa cảm nhận được sự mạnh mẽ trong lý tưởng, tâm hồn. Bài thơ vừa tỉnh, vừa lặng, không gian mở rộng từ trên cao xuống dưới núi, thời gian từ chiều tới tối với những đám mây lững thững, lãng đãng u buồn tới sự sôi động của hành động xay ngô tối và ánh lửa phập phồng. Sự mạnh mẽ, dẻo dai, uyển chuyển ngày càng thể hiện rõ trong câu thơ như chính tâm hồn, ý chí của bác bỏ, cũng chuyển đổi mạnh mẽ hơn giữa những thử thách khắc nghiệt của thế cục.

Qua tác phẩm trên, chúng ta cảm nhận được bác bỏ, một vị lãnh tụ vĩ đại, một thi sĩ lớn với tâm hồn lãng mạn và một trái tim thép, mạnh mẽ, đã soi đường chỉ lối để dân tộc Việt Nam rũ bùn đứng dậy sáng lòa. Bài thơ chính là phong cách thơ Hồ Chí Minh qua từng chặng đường của thế cục, hành trình cứu nước đầy gian truân. Tự hào thay vì được là con dân của Việt Nam, là cháu, là con của bác bỏ Hồ. Người lãnh tụ vĩ đại, người cha già đáng kính của dân tộc.

Xem thêm: Top 19+ mẫu Phân tích tác phẩm Chiều tối của Hồ Chí Minh

Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối (Mở rộng) – Mẫu 2

Đọc tập “Ngục trung nhật ký”, Hoàng Trung Thông viết:

“Tôi đọc trăm bài trăm ý đẹp
Ánh đèn tỏa rạng mái tóc xanh
Vần thơ của bác bỏ vần thơ thép
Mà vẫn mênh mông bát ngát tình”.

Thật vậy, “Ngục trung nhật ký” (NTNK) đã làm toát lên bức chân dung của một người tù tự do, một người tù mà không một nhà tù nào, một gông xiềng nào giam hãm được. Vì vậy, đọc thơ bác bỏ, người yêu thơ vẫn nhận thấy bất cứ bài thơ nào, câu thơ nào cũng thấm đậm chất thép. Thép trong thơ bác bỏ uyển chuyển, tinh vi, linh hoạt. Một trong những bài thơ thể hiện rõ nhất chất thép trong thơ Người đó là bài “Chiều tối (Mộ)”:

“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ
Cô vân mạn mạn độ thiên không
Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc
Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng”

Đây là bài thơ thứ 31 nếu như đặt trong logic của toàn bộ tập thơ gồm 135 bài kể cả 2 bản bổ sung. Bài thơ được bác bỏ viết trong một cuộc chuyển lao từ nhà lao Tĩnh Tây tới nhà lao Thiên Bảo. Bài thơ đã làm toát lên chất thép cao cường của người đội viên cách mệnh. Để thấy được chất thép trong tác phẩm này, trước tiên ta cần phải hiểu nội hàm của chất thép. Trong bài thơ “Cảm tưởng đọc Thiên Gia Thi”, Người có viết:

“Nay ở trong thơ nên có thép
thi sĩ cũng phải biết xung phong”

Cần phải khẳng định chất thép trong thơ là một hình ảnh mang ý nghĩa ẩn dụ. Nó là ý thức chống chọi của người đội viên Cộng sản; là lòng yêu nước già dặn, mãnh liệt, sôi nổi của một con người; thậm chí nó còn là thái độ ung dung tự tại của một tù nhân ở ngay trong tù ngục. Vì vậy, khi bộc lộ trong thơ, nó không thể là tiếng nói trần truồng của một ý chí. Nó phải chuyển hóa linh hoạt thành hình tượng thơ, thành tình cảm thơ vì thơ là sự phối hợp hài hòa giữa tình cảm, hình ảnh và lý trí. nếu như tình cảm là gốc rễ, lý trí là thân cành thì hình ảnh sẽ là hoa trái. tương tự, đi tìm thép trong tập NTNK, nhất là trong bài thơ “Mộ” nói riêng, ta không thể đi tìm thứ thép lộ thiên mà phải tìm nó trong hình tượng thơ, trong tình cảm thơ. Chất thép càng chuyển hoá thành hình tượng, thành tình cảm sâu sắc bao nhiêu thì nó càng cao siêu, cao cường bấy nhiêu. Cao siêu nhất, cao cường nhất chính là ở điểm như Hoài Thanh đã nói: “Không phải có nói chuyện thép, lên giọng thép mới là có ý thức thép.”

Chất thép trong bài thơ Mộ được thể hiện trước tiên là ở lòng nhân đạo của người đội viên Cộng sản. Bài thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt với 2 câu thơ đầu hiện lên là bức tranh thiên nhiên được bác bỏ vẽ bằng tâm hồn của một thi sĩ lãng mạn thông qua những thi liệu, rất cổ điển. Đó là hình ảnh cánh chim và chòm mây trở đi trở lại nhiều trong thơ cổ trung đại. Nhưng cái hay ở đây là cánh chim trong thơ Người không chỉ đơn thuần là nhằm để điểm xuyết thời gian như trong thơ cổ điển, ví như bà huyện thanh quan trong “chiều hôm nhớ nhà” đã viết:

“nghìn mai gió cuốn chim bay mỏi
Rặng liễu sương sa khách bước dồn”

Hay như trong ca dao có câu:

Xem Thêm : Phân tích 4 câu thơ đầu bài Thương Vợ ( Dàn ý + bài mẫu) hay nhất

“Chim bay về núi tối rồi”

Ở đây, bác bỏ đã nhìn thấu và bên trong sự vật hiện tượng để cảm nhận được cái sự mỏi mệt của cánh chim sau một ngày lam lũ kiếm sống. Điều này được thể hiện rõ khi Người đặt chữ “quyện” tức là mỏi mệt lên đầu câu. tương tự, bác bỏ đã bước xa hơn Nguyễn Du trong tuyệt tác truyện Kiều với hình ảnh:

“Chim hôm thoi thót về rừng
Đóa trà my đã ngậm trăng nửa vành”

tương tự bác bỏ đã nhìn thấu vào sự vật hiện tượng để thấy được những sự mỏi mệt của những vật tưởng như vô tri vô giác. Điều ấy tức là Mộ nói chung, cũng như câu khai đề nói riêng đã được viết lên bằng một trái tim vô cùng nhân đạo. Trong trái tim của bác bỏ chất chứa biết bao nhiêu chỗ đứng, thân phận, hoàn cảnh và cả những vật vô tri vô giác như nhánh lúa nhành hoa mà như Tố Hữu đã nói là:

“Ôi lòng bác bỏ vậy cứ thương ta
Thương thế cục chung thương cỏ hoa
Chỉ biết quên mình cho hết thảy
Như dòng sông chảy nặng phù sa”

Mà ở chỗ nào tình cảm sâu sắc nhất, nơi ấy chất thép được bộc lộ cao nhất. Đúng như Hoàng trung Thông đã nói:

“Vần thơ của bác bỏ vần thơ thép
Mà vẫn mênh mông bát ngát tình”

Mặt khác, thép ở đây còn là ý thức chống chọi, là lòng yêu nước già dặn, mãnh liệt, sôi nổi của một con người. Ý tưởng đó cũng được thể hiện ngay ở câu thơ khai đề. Cánh chim trong câu thơ của Người đang quy lâm để tìm nơi trú ngụ. Rõ ràng ở đây nó không còn như trong thơ của Lí Bạch:

“Chúng điểu cao phi tận
Cô vân độc khứ nhàn”

Cánh chim trong thơ của Lí Bạch bay về nơi vô tận thì cánh chim trong thơ Người lại đang quy lâm để tầm túc thụ. Ta không loại trừ hình ảnh cánh chim ấy là biểu hiện cho khát vọng tự do, khát vọng đoàn viên trong tâm hồn bác bỏ bởi Maxim Gorky đã nói: “Văn học là nhân học.” Văn học từ muôn thuở xưa cho tới mãi về sau bao giờ cũng viết về con người. Đang nơi đất khách quê người, bác bỏ biết đi đâu về đâu khi phía trước chỉ là một nhà lao và điểm xuất phát cũng chỉ là một nhà tù mà thôi. Nỗi nhớ nước đã từng làm bác bỏ bị ốm nặng:

“Ngoại cảm trời Hoa cơn nóng lạnh
Nội thương nước Việt cảnh lầm than”

Thậm chí nỗi nhớ nước thương dân còn làm cho Người không ngủ được:

“Canh bốn canh năm vừa chợp mắt
Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh”

tương tự rõ ràng cánh chim ấy là khát vọng đoàn viên, là tình yêu quê hương quốc gia mà lòng yêu quê hương quốc gia già dặn sôi nổi ấy chính là biểu hiện chất thép trong bài thơ “Mộ” nói riêng, của cả tập thơ “NTNK” nói chung.

Không chỉ ngừng lại ở đó, tới câu thơ thứ hai, bác bỏ gợi lên không gian của cuộc giải tù:

“Cô vân mạn mạn độ thiên không”

Đó là một bức họa mà mỗi một ý thơ, một lời thơ như một nét khắc nét chạm. Nền của bức pic ấy là bầu trời cao rộng. Điểm xuyết vào đó là chòm mây đơn chiếc, cô độc, cô lẻ đang trôi chậm chậm giữa miền sơn cước. Bức tranh này được vẽ bằng tâm hồn của một tù nhân cổ đeo gông, chân vướng xiềng. Vậy nhưng ở đây, tâm hồn Người vẫn bỏ ngỏ, thơ của Người vẫn ra đời như khi đang ở thể trạng tự do vậy. Điều đó có nghĩa ở Người có một ý thức thép cao cường, một ý thức vượt ngục mà không một nhà tù nào, một gông xiềng nào giam hãm được. Chính từ địa hạt của tự do ấy, bác bỏ đã vẽ lên trong cuộc chuyển lao một bức tranh thiên nhiên rất đẹp. Nhìn vào bức tranh ấy, không những ta thấy được tâm trạng buồn, nỗi nhớ nhà, nhớ nước, biểu hiện tình yêu nước của Hồ Chí Minh mà còn thấy một sự bất bình tố cáo chế độ nhà tù Tưởng Giới Thạch vì ở câu thơ này, bác bỏ đã làm toát lên thể trạng mỏi mệt của tù nhân. Nhà tù Tưởng Giới Thạch áp giải tù nhân mọi lúc mọi nơi, thậm chí cảnh giải lao còn làm bác bỏ khó chịu, bất bình:

“Đã giải đi Nam Ninh
Lại giải về Vũ Minh
Giải đi quanh quẹo mãi
Kéo dài cả hành trình
Bất bình!”

Giải từ sáng sớm: “Gà gáy một lần đêm chửa tan”, lại phải đi bộ năm mươi ba cây số với chỉ lưng bát cháo tù cầm khá:

“Năm mươi ba cây số một ngày
Áo mũ dầm mưa rách hết giày”

Giờ đây là thời khắc “Mộ”, tức là chiều tối. Sức Người đã mệt. Sự mỏi mệt quyện vào từng hình ảnh thơ, điệp vào 2 chữ “mạn mạn” trong tiếng Hán Việt tức là “chậm chậm” với 2 dấu nặng đi liền kề để trình bày bước đi nặng nhọc của tù nhân sau một ngày bị áp giải. tương tự ở đây, bác bỏ tố cáo nhà tù bất nhân đã tước mọi quyền của con người và nó cũng đã bộc lộ rõ lòng yêu nước, cái thái độ bất bình. Tất cả đó chính là biểu hiện của chất thép trong bài thơ “Mộ”

Cứ như thế, bác bỏ viết bài thơ “Mộ” nói riêng, cho tập “NTNK” nói chung bằng một trái tim mà Tố Hữu đã từng thốt lên rằng:

“bác bỏ ơi tim bác bỏ mênh mông thế
Ôm cả non sông mọi kiếp người”

Toàn bộ trái tim ấy được thể hiện rõ ở trong 2 câu thơ cuối. Khi ánh nắng tàn phai, chim trời tắt bóng cũng là lúc bầu trời buông xuống theo đúng thời gian. Cái nhìn bao quát không gian “Độ thiện không” giờ đây lại thu vào để đặc tả một xóm núi đó là sơn thôn. Nổi lên trên xóm núi ấy là hình ảnh người thiếu nữ đang ở độ đầu xuân của tuổi xanh lại đang phải lao động vất vả trong công việc của nông gia:

“Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc
Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng”

Không chỉ tới đây ta mới thấy xuất hiện hình tượng người thiếu nữ trong thơ. nếu như trong thơ cổ trung đại, người thiếu nữ là trung tâm của cái đẹp; trong thơ lãng mạn, họ là đối tượng để chuyển tải cái tôi đơn chiếc mà hơn một lần Xuân Diệu viết:

“Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói
Tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì”

Người thiếu nữ trong thơ bác bỏ lại đang xay ngô: “ma bao túc”. Vì vậy, câu thơ ánh lên trị giá, vẻ đẹp của con người trong lao động. Không chỉ ngừng lại ở đó bởi thơ hay ý tại ngôn ngoại, lời ít ý nhiều. Chất thép trong câu thư lại được biểu hiện một lần nữa thông qua tình thương của bác bỏ đối với người thiếu nữ đang xay ngô trong thời khắc lẽ ra phải được ngơi nghỉ.

Cần phải khẳng định cái lòng nhân đạo ấy chính là sức mạnh của bác bỏ. Chẳng vậy mà nhận định về bác bỏ Hồ, mọi ý kiến trong và ngoài nước đều thống nhất với nhau ở một điểm: ngọn nguồn sức mạnh của Hồ Chí Minh nằm ngay trong trái tim của Người. Ở đây, cái tình yêu thương ấy, cái lòng nhân đạo của bác bỏ đã vượt qua ngành của một quốc gia, vượt qua cả hình ảnh:

“Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước thì thương nhau cùng”

bác bỏ thương cho tất cả những con người bác bỏ gặp trong ngục tù. Từ một cháu bé trong nhà lao Tân Dương, thử hỏi trong khám lạnh nhà tù, biết bao nhiêu tù nhân nghe thấy tiếng khóc của cháu bé vừa nửa tuổi mà rung lên thành hồn thơ như Nguyễn Ái Quốc:

“Oa… Oa… Oa
Cha trốn không đi lính nước nhà
Nên nỗi thân em vừa nửa tuổi
Phải theo mẹ tới ở nhà pha”

bác bỏ dành tình thương cho những con người bác bỏ gặp trên tuyến đường chuyển lao. Đó có thể là một phu làm đường:

“Dãi nắng dầm mưa chẳng ngơi nghỉ
Phu đường vất vả lắm ai ơi
Ngựa xe hành khách đường qua lại
Biết cảm ơn anh được mấy người

tới đây, Người lại dành tình thương cho người thiếu nữ đang độ tóc xanh của tuổi xanh lao động vất vả trong thời khắc ngơi nghỉ ấy là chiều tối. Đằng sau tình thương ấy, ta lại thấy một nỗi bất bình khi Người sử dụng nghệ thuật đảo ngữ. Ở cuối câu thơ thứ ba, ta bắt gặp “ma bao túc”. Ở đầu câu 4 bác bỏ đảo lại thành “bao túc ma”. Chính nghệ thuật đảo ngữ ấy đã làm 2 câu thơ bắt vòng với nhau. Nó không chỉ đơn thuần là vòng của chiếc cối xay ngô. Nhìn sâu hơn, nó là vòng đời, vòng người của những kiếp đời luẩn quẩn sống dưới chế độ Tưởng Giới Thạch. tương tự rõ ràng, viết bài thơ này, Người đã đứng trên quyền con người để tố cáo cái chế độ bất nhân của Tưởng Giới Thạch.

Bài thơ còn vượt trội ở một điểm đó là có nhẽ cái sức mạnh của bài thư lại được tập trung ở hình ảnh “lô dĩ hồng”. một trong những đặc điểm của thơ bác bỏ đó là thơ Người luôn luôn vận động, hướng vận động đi từ hiện tại tới tương lai, từ bóng tối để hướng tới ánh sáng. “Mộ” không nằm ngoại lệ. “Mộ” tức là chiều tối, ngỡ tưởng sẽ kết thúc bằng một màn đêm đen đặc. Nhưng không, với cái nhìn của người đội viên, bác bỏ đã kết thúc bài thơ của mình bằng màu hồng. Vì vậy, có nhẽ chất thép của bài thơ dồn đổ mạnh nhất đo là ở chữ hồng ở bài thơ nà. Chữ “hồng” ở đây là hình ảnh đa nghĩa. Ta không nên hiểu nó theo một nghĩa đơn nào mà nó là một hình ảnh đa nghĩa. Hiểu theo nghĩa tường minh, đây là màu hồng của lò than. Lò than ấy có nhẽ đã hồng từ lúc buổi chiều. Điều này thể hiện rõ qua sắc thái của chữ “dĩ”. Trời cứ tối dần, ma lực của màu hồng càng phát sáng. Tuy nhiên ta phải hiểu chữ hồng trong câu thơ này không nên theo nghĩa tường minh mà phải theo nghĩa hàm ẩn. Hồng ở đây chính là màu hồng trong tâm tưởng của bác bỏ. Đó là màu hồng của cuộc cách mệnh đang tới sắp. nhường nhịn như Người nhìn thấy cuộc cách mệnh tháng Tám của đồng bào ta đang tới sắp. Nhận định về vấn đề này, một nhà phê bình văn học khẳng định: “Thơ bác bỏ, thơ người đội viên cộng sản tay nắm chắc chân lý, mắt nhìn thấu cõi tương lai.” Chữ “hồng” ấy ta cũng không loại trừ đó là tình thương, là lòng nhân đạo của Hồ Chí Minh. Đây chính là màu hồng của chất thép bởi màu hồng ấy chính là bác bỏ đi trong đêm tối, đi trong XH hội tăm tối và nó càng phát sáng. tương tự, trái tim nhân đạo của Người bộc lộ rõ nét hơn rất nhiều. Có thể nói, màu hồng ấy chính là bản lĩnh của Hồ Chí Minh. Nhận định về vấn đề này, Chế Lan Viên viết:

“Người ghét sự chói chang, nhưng chính Người là nguồn ấm nóng
Của vầng hồng đánh đẹp bóng đêm lui”

tương tự, một mình chữ “hồng” này đã đẩy lùi bóng đêm lui, đã thăng bằng 27 âm tiết còn lại của một bài thơ thất ngôn tứ tuyệt. Rõ ràng chữ hồng ở đây là nhãn tự của bài thơ. Một lần nữa, bài thư lại toát lên chất thép ở phong thái ung dung tự tại của tù nhân.

Đọc bài thơ “Mộ”, ta không thấy những lời thơ than vãn, mặc dù bác bỏ làm thơ trong hoàn cảnh hoàn toàn phản thơ. Vì sao lại có được điều ấy? Bởi bác bỏ có một ý thức thép, một ý thức vượt ngục. Không một nhà tù nào giam được ý thức của bác bỏ. Bài thơ không hề có chữ thép, không hề lên giọng thép nhưng lại ngập tràn chất thép. Để kết thúc bài viết của mình nên chăng ta mượn lại lời của nhà phê bình Hoài Thanh: “Khi bác bỏ nói trong thơ có thép, ta phải hiểu thế nào là thép ở trong thơ. có nhẽ phải hiểu linh hoạt mới đúng. Không phải cứ nói chuyện thép, lên giọng thép mới có ý thức thép.”

Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối – Mẫu 3

Đúng là trong bài “Đọc thơ bác bỏ”, thi sĩ Hoàng Trung Thông đã từng cảm nhận:

“Vần thơ của bác bỏ, vần thơ thép
Mà vẫn mênh mang bát ngát tình”.

Vậy thì theo Hoàng Trung Thông, thơ Hồ Chí Minh có thể được cô đọng lại trong hai chữ: “thép” và “tình”. Trong Chiều tối, cái chất tình và chất thép ấy thể hiện thế nào?

Trước hết cần hiểu hai khái niệm trên tức là gì? thép là sự ẩn dụ cho lòng kiên cường, sự quật cường, cứng cỏi, không dễ khuất phục. Đó là biểu hiện của ý thức dẻo dai, ý chí vững vàng. tình là sự rung cảm, là xúc cảm. Nó xuất phát từ rung động của trái tim luôn sốt dẻo, sôi nổi nhiệt tâm. Hai khái niệm này có vẻ tranh chấp. tranh chấp, mà sao lại tồn tại chung đụng với nhau như thế? Lại còn là nét tiêu biểu, đặc trưng cho phong cách của một thi sĩ lớn như Hồ Chí Minh?

Thật ra thì, chất thép và chất tình chính là hai mặt cùng tồn tại và làm nền tảng cho nhau, tạo nên tính cách đáng quí của Hồ Chí Minh và trở thành nét đặc biệt trong sáng tác của ông. ý thức dẻo dai của tác giả thể hiện ở chỗ, trong cái khó, cái khổ, ông vẫn không hề nao núng; bị gông xiềng xiềng xích, ông vẫn can đảm đối diện; nguy hiểm kế cận, ông vẫn ung dung tự tại… Điều này được chính Hồ Chí Minh phát biểu:

“Thân thể ở trong lao
ý thức ở ngoài lao
Muốn nên sự nghiệp lớn
ý thức càng phải cao”.

Trong Chiều tối, điều này thể hiện trong cái cách mà thi sĩ phóng tầm mắt ra thiên nhiên mông mênh, nhìn cánh chim chiều, nhìn chòm mây trôi, không màng tới cái hoàn cảnh mình đang bị giải tù. Chẳng ai trình bày, nhưng ta phải hiểu là Hồ Chí Minh đang “cổ đeo gông, chân vướng xiềng”. Trong cảnh đó, liệu chúng ta đủ thanh thoả để làm thơ không? Thế nhưng, Hồ Chí Minh làm thơ được, mà lại còn viết rất hay. Hơn nữa, trong thơ mình, Hồ Chí Minh còn thể hiện ý thức lạc quan đáng sửng sốt. Nói về buổi chiều tối mà chẳng sử dụng một chữ tối nào, thi sĩ sử dụng màu hồng của lửa than để làm tín hiệu nhận diện cho bóng tối. tức là lúc nào cũng vậy, đôi mắt ấy luôn hướng về ánh sáng, luôn đi tìm ánh sáng, dù đó là thứ ánh sáng nhỏ nhoi. Nhưng sự sáng nhỏ nhoi ấy có tác dụng nâng ý thức người ta lên để khỏi bị nhấn chìm vào bóng tối bao trùm. Làm được như thế, hẳn phải có ý thức thép, ý thức tự do, ý thức kiên cường. Đó chính là chất thép đó thôi. Hồ Chí Minh không bao giờ chịu khuất phục, là nhờ ở ý thức cứng cỏi ấy.

Nhưng Hồ Chí Minh không phải một vị tiên, không phải một kẻ chẳng biết tới đớn đau trần tục. Ông là một con người, biết vui buồn, sướng khổ. Là một con người nên trong ông, không thể không tồn tại chữ tình. Tuy vậy, cái tình trong thơ Hồ Chí Minh không gói gọn trong tình cảm tư nhân.

“Ôi lòng bác bỏ vậy, cứ thương ta
Thương thế cục chung, thương cỏ hoa”

Tố Hữu từng khóc Hồ Chí Minh bằng những vần thơ như thế. tình thương của Hồ Chí Minh trải theo chiều rộng, thấm vào chiều sâu, vươn tới tầm xa. Ông thương yêu nhiều, tình thương yêu đó dành cho thiên nhiên, cho quê hương, cho con người, cho những người đồng khổ. Riêng trong Chiều tối, tình yêu thiên nhiên thể hiện khá rõ (điều này không cần nhắc lại, vì hẳn là thầy giáo nào cũng đã phân tích kĩ cho những em về tình yêu thiên nhiên). Nhưng kế bên tình yêu thiên nhiên đó, vượt trội hơn lại là tình yêu với con người, đặc biệt là người lao động. Mà ở đây lại là một người lao động của xứ người – xứ Trung Hoa. Đối với Hồ Chí Minh, đã là giai cấp lao động, thì dù ở đâu cũng đáng yêu đáng quí. tình thương của thi sĩ không có sự ràng buột về mặt địa lí. Đó được gọi là “tình hữu ái giai cấp”.

Chất tình nhờ chất thép mà thêm nồng hậu. Nhờ ý thức vững vàng nên trái tim luôn rung cảm sâu sắc với nhiều kiếp người. Chất thép cũng nhờ chất tình mà được nâng lên. Trái tim chứa chan yêu thương và tấm lòng nghĩ về thế cục đã nuôi dưỡng và củng cố cho Hồ Chí Minh đương đầu với mọi thử thách và dẻo dai giữ gìn niềm lạc quan cách mệnh. đó chính là nét đẹp trong bài Chiều tối, trong tập Nhật kí trong tù, trong sự nghiệp văn học, sự nghiệp cách mệnh và trong bản thân con người Hồ Chí Minh.

Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối – Mẫu 4

“Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên bác bỏ Hồ”

quốc gia Việt Nam rất tự hào về bác bỏ Hồ bởi Người chính là sự kết tinh những tinh hoa truyền thống của bản sắc dân tộc. Nhân dân ta đã thấy ở bác bỏ Hồ con người Việt Nam đẹp nhất và nhân dân toàn cầu gắn liền tên nước Việt Nam với tên của chủ toạ Hồ Chí Minh: Việt Nam – Hồ Chí Minh. Thơ bác bỏ luôn mang đậm chất tình và chất thép giống như Hoàng Trung Thông đã từng viết:

“Vần thơ của bác bỏ, vần thơ thép
Mà vẫn mênh mang bát ngát tình”.

(Đọc thơ bác bỏ)

Chất thép cùng chất tình trong bài thơ Chiều tối (Mộ) sẽ là bài thơ cụ thể cho ta thấy được điều đó.

chủ toạ Hồ Chí Minh là vị lãnh tụ, là người cha già của dân tộc. Trong những năm tháng của đời mình, bác bỏ đã bôn ba khắp năm châu bốn bể tìm đường đi và tương lai cho quốc gia, phóng thích dân tộc thoát khỏi ách thống trị của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.

Người đã dẫn dắt dân tộc ta thoát khỏi nghèo đói, đi lên xây dựng chế độ xã hội tốt đẹp như ngày ngày hôm nay. kế bên tuyến đường cách mệnh lỗi lạc, bác bỏ còn là một thi sĩ lỗi lạc, một thi nhân tài hoa bậc nhất.

Sự nghiệp văn học của Người gắn liền với sự nghiệp của cách mệnh, với nhân dân. “Nhật ký trong tù” là tập thơ tiêu biểu, trong đó bài thơ “Chiều tối” là bài thơ vượt trội lên chất thép và chất tình trong thơ Hồ Chí Minh.

“Chiều tối” (Mộ) là nhật kí của một đoạn hành trình đầy vất vả vào buổi chiều muộn – trong chặng ải cuối cùng đó sự mỏi mệt của người trong tù khi đã đi qua một ngày dài gian lao, trên tuyến đường chuyển lao qua những tỉnh Quảng Tây – Trung Quốc.

Xem Thêm : Top 40 mẫu Mở bài Đây thôn Vĩ Dạ hay nhất

trước tiên, chất thép trong bài thơ “Chiều tối” là ý chí kiên cường, quật cường, sự tự tin và niềm tự hào, luôn lạc quan tin tưởng vào mục tiêu của người đội viên cách mệnh. Còn chất tình trong “Chiều tối” là những xúc cảm, tình cảm, rung động của thi nhân trước cái đẹp của tạo vật, của tình người. Chất thép và chất tình trong bài thơ “Chiều tối” được thể hiện hài hòa, đan xen vào trong từng câu, từng chữ của bài.

Ở trong hai câu trước tiên, nghiêng nhiều hơn về chất tình với phong cảnh thiên nhiên lúc chiều tà trong con mắt người đội viên – thi sĩ sau một ngày giải lao đầy mỏi mệt:

“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

(Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ,
Cô vân mạn mạn độ thiên không.)

Bức tranh chiều tối được hiện lên thông qua hai hình ảnh: cánh chim và chòm mây. Cánh chim vốn là thi liệu thân thuộc trong thơ ca ngày xưa. tới đây ta bỗng nhớ tới hình ảnh cánh chim: “Chim hôm thoi thót về rừng” (Nguyễn Du) hay “nghìn mai gió cuốn chim bay mỏi” (Bà Huyện Thanh Quan).

Trong thơ cổ, những cánh chim gợi về nỗi đơn chiếc, nỗi buồn, về một một kỉ niệm nào đó. Thế nhưng trong “Chiều tối”, cánh chim của Hồ Chí Minh xuất hiện trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác đó là “cánh chim mỏi”: những chú chim sau một ngày kiếm ăn mỏi mệt sẽ trở về tìm chốn ngơi nghỉ.

Rõ ràng những cánh chim này bay có phương hướng, có mục đích và có chốn để về chứ không hề lênh đênh vô định giống như những cánh chim trong thơ cổ. Những cánh chim ấy gợi liên tưởng về sự tương phản với hoàn cảnh của bác bỏ vào thời khắc lúc bấy giờ.

Chòm mây trên trời thì đơn chiếc, lững lờ trôi một mình giữa không gian mênh mông, rộng lớn. Phải chăng bác bỏ Hồ đã sử dụng hình ảnh của chòm mây để nói lên tình cảnh, xúc cảm của mình lúc bấy giờ?

Bức tranh thiên nhiên ở đây không chỉ ngừng lại ở trình bày ngoại hình mà nó còn là bề sâu, là xúc cảm của người tù đối với thiên nhiên. Bằng những quan sát hết sức tinh tế và tỉ mỉ, bác bỏ đã vẽ nên một bức tranh thiên nhiên với những cảnh vật thật có hồn, vẽ nên một không gian buổi chiều mơ tưởng và yên bình.

Đằng sau cảnh thiên nhiên đẹp là nỗi đơn chiếc, mỏi mệt của người tù nhân khi phải một mình trải qua một hành trình dài từ nhà lao này tới nhà lao khác. Thế nhưng đằng sau nỗi đơn chiếc ấy còn là một bản lĩnh kiên cường, sắt đá, hy vọng vào một tương lai tươi sáng của người đội viên cách mệnh.

Chất thép và chất tình trong bài thơ chiều tối còn thể hiện qua hai câu thơ cuối của bài thơ:

Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết, lò than đã rực hồng.

(Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,
Bao túc ma hoàn lô dĩ hồng.)

nếu như như trong văn học trung đại, người con gái tài sắc vẹn toàn, đẹp nghiêng nước nghiêng thành nhưng yếu đuối cùng với số phận long đong, lênh đênh, chìm nổi. Nhắc tới người con gái đẹp trong văn học trung đại, ta luôn nghĩ ngay tới những hình ảnh phảng phất nỗi buồn và số phận “bảy nổi ba chìm” như Vương Xương Linh đời Đường từng viết Khuê oán:

“Khuê trung thiếu phụ bất tri sầu,
Xuân nhật ngưng trang thượng thúy lâu.
Hốt kiến mạch đầu dương liễu sắc
Hối giao phu tế mịch phong hầu.”

Dịch thơ:

“Cô gái phòng the chửa biết sầu
Ngày xuân trang điểm dạo lên lầu
Đầu đường chợt thấy tơ xanh liễu
Hối để chồng đi kiếm tước hầu.”

Hay Hồ Xuân Hương viết:

“Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son”.

(Bánh trôi nước)

Trong thơ bác bỏ là hình ảnh người con gái hiện lên quá đỗi giản dị, hết sức thông thường, công việc tuy vất vả nhưng vẫn rất đáng yêu và đáng trân trọng. Hình ảnh “cô em” vượt trội trước thiên nhiên, con người đang làm chủ cuộc sống của mình với sự trẻ trung và đầy sức khỏe, làm việc hăng say, siêng năng.

Con người như hòa vào cùng thiên nhiên, người với thiên nhiên quyện vào nhau. “Ma bao túc….bao túc ma hoàn”, cách sử dụng điệp ngữ vòng, bác bỏ đã tạo nên sự nhịp nhàng trong vòng quay công việc, liên tục và nhịp nhàng. Hình ảnh này đã làm cho buổi chiều cô quạnh một bức tranh thơ sức sống và niềm vui lan tỏa.

Câu thơ cuối là sự phối hợp hài hòa giữa nét cổ điển và lãng mạn. Tính cổ điển được thể hiện qua văn pháp sử dụng ánh sáng để nói tới bóng tối. Trời đất ngoài kia cao rộng, mông mênh rộng lớn, dần thu hẹp lại kế bên không gian sinh hoạt gia đình thông qua hình ảnh bếp lửa.

Cả câu thơ chỉ với một từ “hồng” – từ được coi là nhãn tự của bài thơ cùng với văn pháp điểm xuyết đã khiến cho bao nhiêu xúc cảm bị dồn nén, chất chứa lâu nay được bung toả. Chữ “hồng” – là ánh sáng của niềm tin, của sự hy vọng, là ngọn lửa bừng sáng xua tan đêm đen, là khá ấm xua đi lạnh lẽo và cô độc.

Chữ “hồng” – là ánh sáng của ngọn lửa niềm vui, là niềm lạc quan xua tan nỗi buồn và nhọc mệt của thực tế. Ta cứ ngỡ như ngọn lửa đang hắt lên khuôn mặt của cô gái như tô vẽ thêm cho khuôn mặt cô càng thêm rạng rỡ.

Tứ thơ chuyển đổi chính là nhờ một chữ “hồng” làm sáng cả bài thơ, đem ấm nồng và sức sống tới cho tác phẩm như Hoàng Trung Thông đã nói: “Một chữ hồng mà đủ sức để cân lại với 27 chữ thơ kia, nó làm sáng cả câu thơ, cả bài thơ. Nó là nhãn tự (chữ mắt) của bài thơ”.

Những nhãn tự đó do đâu mà ra? Do đâu mà chỉ với một chữ “hồng” đã làm cho người đọc cảm nhận được cái “thần” của bài thơ, là vong hồn của bài thơ tứ tuyệt? Phải chăng là trong lòng tác giả cũng có một ngọn lửa hồng rực sáng tương tự? Đó là ngọn lửa của tình yêu tha thiết cuộc sống, yêu con người mà không bao giờ tắt trong lòng thi nhân Hồ Chí Minh.

Do ở trong cảnh giải tù đày, bác bỏ không còn niềm vui cho riêng mình, chỉ có những nỗi đau, nỗi buồn, sự lo lắng cho quốc gia, nhưng chính lúc Người đi qua hẻm núi và chứng kiến cảnh cô gái xay ngô tối, thì niềm vui xuất hiện và tứ thơ hiện lên thành một ngọn lửa hồng rực cháy, cháy rực trong người thi sĩ. Đó là niềm vui cho người lao động.

từ đó thể hiện sự trân trọng và nâng niu đối với hạnh phúc thật thông thường, là ước mơ nhỏ nhoi của người lao động xóm núi. Đúng như Hoài Thanh đã viết: “Những cảnh tượng ấy biết bao người đã đi qua, nhưng nếu như không có một tấm lòng nâng niu trân trọng thì cũng không thể nào ghi lại được trong thơ”

Thành công của bài thơ chính là yếu tố cổ điển phối hợp với hiện đại, giữa chất thép và chất tình của người tù cách mệnh. Bài thơ là tình tình cảm nhân ái, mông mênh của người tù đội viên cộng sản Hồ Chí Minh. Dù ở trong hoàn cảnh tù đày nơi xứ người nhưng bác bỏ vẫn vượt lên tất cả mọi khổ đau, đọa đày về thể xác để đưa tới cho độc giả những vần thơ tuyệt bút.

Qua bài thơ ta càng hiểu và yêu hơn vị lãnh tụ vĩ đại, Người cha già của cả dân tộc. Xin mượn bốn câu thơ của Tố Hữu để thay cho lời kết:

“Lại thương nỗi đọa đày thân bác bỏ
Mười bốn trăng tê tái gông xiềng
Ôi chân yếu, mắt mờ tóc bạc
Mà thơ bay cánh hạc ung dung”

Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối – Mẫu 5

Chiều tối là bài thơ vượt trội cho phong cách thơ Hồ Chí Minh, đặc biệt quan trọng thể hiện được tư tưởng sáng tác cũng như chất thơ độc đáo của tác giả. Chính chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối đã cho thấy một ý thức thép của một người đội viên và một tâm hồn nhạy cảm của người thi sĩ ở Hồ Chí Minh.

Chiều tối (Mộ) gồm có bốn câu thơ, được chia làm hai phần, hai câu đầu thể hiện quang cảnh thiên nhiên núi rừng đầy hiu quanh, hai câu cuối cho thấy ý thức sáng sủa của người đội viên. Hồ Chí Minh đã sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, những câu thơ đầu đã cho thấy một ánh nhìn xa xăm cùng với khát vọng tự do mãnh liệt được như cánh chim trời, hay sự tha thiết với cái vẻ nhẹ nhõm tự do của chòm mây.

Diễn giải theo ý nghĩa khác, chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối được thể hiện hài hòa đan cài trong từng câu thơ. Nhìn chung, hai câu thơ đầu thiên về chữ tình với phong cảnh thiên nhiên lúc chiều tà trong con mắt người đội viên – thi sĩ sau một ngày bị giải lao mỏi mệt.

Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

Ý nghĩa tả thực trong câu thơ đầu là hình ảnh một cánh chim cuối chiều mỏi mệt với hướng bay về rừng nhằm mục tiêu tìm chốn ngủ sau một ngày sải cánh. Một bức tranh thiên nhiên cuối ngày như hiện lên trước mắt người đọc chỉ với vài nét phác họa tài tình của thi sĩ. Một buổi chiều tối êm đềm đầy tĩnh lặng là chất tình trong tác phẩm này.

Chính cái buổi chiều tà cuối ngày ấy lại khiến tâm trạng con người đang nhớ nhung quê nhà lại càng trở nên khắc khoải hơn. Đó là cảm giác nhớ người thân, nhớ hình bóng tổ quốc, nhớ khói lam chiều vương vấn… một tẹo lạc lõng ấy lại càng làm vượt trội lên chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối.

Chỉ với hai câu thơ nhẹ nhõm, ngắn gọn, giản đơn ấy lại chứa đựng một nỗi lòng thiết tha với quê nhà. Cái khát khao được tung bay, được sải cánh như chim trời, được nhẹ nhõm như đám mây kia. đơn thuần qua hai dòng thơ này, Hồ Chí Minh đã khiến người đọc cảm nhận được cảnh chiều tà lặng lẽ, u buồn nơi đất khách cùng với hình ảnh đơn độc, lạc lõng, xiềng xích của người chí sĩ giữa trời đất chiều tà mênh mông hiu quạnh. Thông từ đó, thi sĩ cũng thể hiện khát khao tự do thông qua hình ảnh cánh chim trời và đám mây giữa tầng không.

Chất thép và chất tình trong bài thơ Việt Bắc tiếp tục được thể hiện ở hai câu thơ cuối. Tất cả chúng ta thấy chất tình rất nên thư từ hình ảnh giản đơn của con người:

Cô em xóm núi xay ngô tối
Xay hết lò than đã ửng hồng”

Cô gái xóm núi hiện lên như điểm nhấn làm tỏa sáng cả bức tranh thiên nhiên chiều tà. Đó là hình ảnh hài hòa, là sự việc gắn bó giữa con người và thiên nhiên. Chính cái sự lãng mạn, thơ mộng này của cô em gái say than đã chứng tỏ chất tình chất thơ trong tác phẩm. Sự siêng năng, mải miết của cô gái xay ngô như đang gợi nên vẻ đẹp lao động của chính con người Việt Nam.

Có thể thấy, trong chiều tối một bức tranh chiều tà u buồn tĩnh lặng hiện lên cùng với điểm sáng từ hình ảnh cô thôn nữ xóm núi đã khiến bài thơ mang vẻ đẹp lãng mạn đầy chất tình.

Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối là nội dung độc đáo trong tác phẩm này. kế bên chất tình, tất cả chúng ta còn cảm nhận được chất thép đầy rắn rỏi mạnh mẽ của một người đội viên. Giữa cái quang cảnh chiều tà lặng lẽ u buồn ấy, người đội viên vẫn không hề cảm thấy tẻ nhạt mà vẫn ấm lòng với một khát khao tự do, một ước vọng mạnh mẽ được phóng thích như cánh chim và đám mây đó.

Hai câu thơ cuối bài thể hiện chất thép thâm thúy và đậm nét hơn hết. Cô gái miền sơn cước trong sự lao động siêng năng mê say đã cho thấy ý thức thép trong thơ của Hồ Chí Minh. Chỉ với tính từ “hồng” đứng cuối câu mà thi sĩ như xóa tan đi mọi sự mỏi mệt, chỉ còn sót lại ý thức sáng sủa, sự hoan hỉ hướng về phía ánh sáng.

Màu hồng của lò than, từ hình ảnh cô gái lao động đó là niềm tin, là sự việc sắt đá trong tư tưởng người đội viên, và chủng đó là chất thép trong bài thơ này. quả thực, chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối được hòa quyện thật tinh tế. Cô gái xay ngô miệt mài bên ánh lửa hồng không chỉ thể hiện tư tưởng của bác bỏ bỏ luôn rực cháy mà còn cho thấy cái tình mênh mông, bát ngát mà Hồ Chí Minh đã giành cho con người và cảnh vật.

Xuất hiện vượt trội trong bức tranh Chiều tối đó là cô gái sơn cước đang xay ngô với một vẻ khỏe khoắn của con người lao động. Đây là một bước phát triển trong chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối và cũng của chính tác giả. nếu như như trong hai câu thơ đầu, thiên nhiên hiện lên vào trạng thái ngơi nghỉ thì hình ảnh con người gợi lên nhịp sống mạnh mẽ, dẻo dai và sinh động. Phải chăng lò than rực hồng của người thôn nữ ấy đã nhóm lên trong đếm tối niềm sự sung sướng, sự sáng sủa xua đi cái lạnh lẽo trong trái tim người tù xa nhà.

Chất thép và chất tình trong bài thơ Chiều tối còn được thể hiện ở ý thức tân tiến trong hai câu thơ cuối bài. Lúc này, hình tượng thơ vận động tốt với sự kết thúc màu hồng sáng sủa của lò than. Và quan trọng hơn hết, đằng sau bức tranh ấy đó là tâm hồn của một thi sĩ, một ý thức sáng sủa của người đội viên cộng sản luôn hướng về cuộc sống với việc yêu đời và đầy tin tưởng dù cho tuyến phố đang lựa lựa chọn chứa nhiều gai góc và khó khăn.

ý thức đội viên tĩnh tâm, giữ thế chủ động trước gian khổ cũng như biết vượt lên trên mọi hoàn cảnh đó là chất thép trong bài thơ. thi sĩ Hoàng Trung Thông từng viết về thơ bác bỏ bỏ “Vần thơ của bác bỏ bỏ vần thơ thép/Mà vẫn mênh mông bát ngát tình…”

Nguồn: http://grabhanoi.com
Danh mục: Lớp 11